TRAMP ŽESTOKO NAPAO BRITANCE: Kakvo je to tajanstveno ostrvo zbog kojeg se "obrušio" na London? (FOTO)
Američki predsednik Donald Tramp se u novoj objavi na Truth Socialu obrušio na Veliku Britaniju, a sve je povezao sa svojom fiksacijom preuzimanja Grenlanda.
U objavi se osvrnuo na odluku Londona da preda ostrva Čagos Mauricijusu, u koje spada i Dijego Garsija s britansko-američkom vojnom bazom. Tramp je to nazvao velikim idiotizmom i zaključio da je to "još jedan u dugom nizu razloga" zašto SAD moraju preuzeti Grenland.
"Šokantni VELIKI IDIOTIZAM Britanaca"
- Šokantno, naš "genijalni" NATO saveznik, Ujedinjeno Kraljevstvo, trenutno planira da pokloni ostrvo Dijego Garsija, mesto vitalne američke vojne baze, Mauricijusu, i to BEZ IKAKVOG RAZLOGA. Nema nikakve sumnje da su Kina i Rusija primetile ovaj čin potpune slabosti. To su međunarodne sile koje priznaju samo snagu, zbog čega su Sjedinjene Američke Države, pod mojim vođstvom, sada, nakon samo jedne godine, poštovane kao nikada pre. To što Ujedinjeno Kraljevstvo poklanja veoma važnu teritoriju čin je VELIKOG IDIOTIZMA i još jedan u vrlo dugom nizu razloga nacionalne bezbednosti zbog kojih Grenland mora biti preuzet. Danska i njeni evropski saveznici moraju da UČINE ISPRAVNU STVAR. Hvala na pažnji posvećenoj ovom pitanju, predsednik Donald J. Tramp - napisao je Tramp.
Istorija i značaj ostrva
Dijego Garsija je najveće ostrvo arhipelaga Čagos, koji se sastoji od oko 60 ostrva. Nakon što je bio nenaseljen do kasnog 18. veka, Francuzi su 1793. godine uspostavili kokosove plantaže koristeći rad robova.
Tokom vremena, razvila se jedinstvena kreolska kultura poznata kao Îlois ili Chagossians. Nakon što je Ujedinjeno Kraljevstvo preuzelo kontrolu nad ostrvom početkom 19. veka, stanovništvo je ostalo sve do 1971. godine, kada su svi stanovnici prisilno preseljeni kako bi se omogućila izgradnja američke vojne baze.
Geostrateški značaj i sporovi oko suvereniteta
Dijego Garsija ima ključnu geostratešku ulogu zbog svoje pozicije uz glavne međunarodne trgovačke rute između Azije i Afrike. Tokom godina, baza je korišćena kao logistički centar u različitim vojnim operacijama, uključujući Zalivske ratove i operacije u Avganistanu.
U oktobru 2024. godine, britanski premijer Kir Starmer najavio je planove za prenos suvereniteta nad Čagoskim ostrvima na Mauricijus, uz zadržavanje vojne baze na Dijego Garsiji pod britansko-američkom kontrolom na početnih 99 godina.
Kontroverzni i dugotrajni pregovori s Mauricijusom
Britanski premijer Kir Starmer potpisao je u maju prošle godine sporazum prema kojem će Britanija uzeti bazu u zakup na 99 godina s mogućnošću produženja za još 40 godina. Osim zakupa, UK će takođe osnovati fond vredan 40 miliona funti za stanovnike ostrva.
Ostrva su odvojeni od Mauricijusa 1965. kada je zemlja još uvek bila britanska kolonija, a Velika Britanija ih je kupila za tri miliona funti. Između 1967. i 1973. proterano je svo stanovništvo kako bi se pripremili uslovi za gradnju zajedničke vojne baze sa SAD.
Grant Šaps, bivši konzervativni ministar odbrane, rekao je početkom 2025. godine za CNN da je plan "nerazuman".
- Kina će iskoristiti teritoriju za širenje svog uticaja. Mnogo se osetljivih stvari odvija u britanskim vojnim bazama. Dakle, ne želite da budete okruženi potencijalnim protivnicima.
Velika Britanija kontroliše tu regiju od 1814. godine, a 1965. je izdvojila ostrva Čagos od Mauricijusa pre nego što je ta bivša kolonija postala nezavisna. London je zadržao kontrolu nad arhipelagom i preimenovao ga u Britansku teritoriju s Indijskog okeana.
Stanovništvo je iseljeno zbog izgradnje vojne baze
Zatim je iselio gotovo 2000 stanovnika na Mauricijus i Sejšele kako bi stvorio prostor za vazdušnu bazu na najvećem ostrvu, Dijego Garsija, koju je iznajmio SAD.
Tajna baza važna je za interese Vašingtona jer mu omogućuje značajnu vojnu prisutnost u Indijskom okeanu.
Međutim, njena budućnost dovedena je u pitanje 2019. godine kada je Međunarodni sud pravde (ICJ) presudio da Britanija treba da vrati ostrva "što je pre moguće" kako bi se ono dekolonizovalo "na način koji je u skladu s pravom naroda na samoopredeljenje".
Ta presuda bila je savetodavna, ali ju je s velikom većinom podržala Generalna skupština Ujedinjenih nacija.